Toekenning innovatiebudget 2026

In 2026 werden 68 projectvoorstellen ingediend voor het Innovatiebudget Digitale Overheid. De voorselectiecommissie beoordeelde alle projecten op basis van 5 criteria:

• • gebruikers en doelgroep betrekken
  • Innovatief en onderscheidend
  • expertise
  • herbruikbaarheid en transparantie
  • toekomstplan.

Daarnaast zijn projecten beoordeeld op de mate waarin zij bijdragen aan beleidsdoelstellingen.

De voorselectie commissie oordeelde dat 19 voorstellen in aanmerking kwamen voor een bijdrage uit het Innovatiebudget. 9 projecten mochten tijdens het pitchevent de deskundige jury overtuigen van hun innovatie. Op basis van de pitches heeft de jury de 15 beste projecten voorgelegd aan de Staatssecretaris van Digitalisering en Koninkrijksrelaties van BZK. Deze 15 projecten ontvangen het Innovatiebudget om hun innovatie tot uitvoer te brengen.

Meedoen

Herkent u een vraagstuk in de winnende projecten en wilt u met uw organisatie daaraan meewerken? Het team rond het Innovatiebudget brengt u graag in contact met de initiatiefnemers. Neem daarvoor contact op met innovatiebudget@ictu.nl.

Wil je weten welke projecten er allemaal gerealiseerd worden vanuit het innovatiebudget? Neem dan eens een kijkje op het Youtube kanaal waar verschillende projecten een toelichting geven.

1. Eén overheidsbericht voor nabestaanden – van chaos naar regie

Initiatiefnemers: ICTU, CAK

Beschrijving

Het verlies van een partner is een emotionele gebeurtenis. In deze rouwperiode worden nabestaanden overspoeld met soms wel 70 brieven van diverse overheidsinstanties met verzoeken om lopende of openstaande zaken af te handelen. Deze brieven zijn niet afgestemd of gecoördineerd binnen de organisatie en daarom gefragmenteerd. Dit zorgt voor veel en onoverzichtelijke informatie met als gevolg grote onrust en onzekerheid, in een periode dat het ‘doenvermogen’ van nabestaanden onder druk staat. Met dit project ‘één overheidsbericht voor nabestaanden–van chaos naar regie’ realiseren we een fundamentele verschuiving: van meerdere losse brieven naar één proactief, gepersonaliseerd totaaloverzicht gericht aan de nabestaande namens de héle overheid.

2. D-OmniTwin: Federatieve voorziening voor inzicht in leefomgeving

Initiatiefnemers: Gemeente Súdwest-Fryslân, Gemeente Leeuwarden, gemeente Tytsjerksteradiel

Beschrijving

Dit project realiseert de D-OmniTwin: een federatieve interactielaag waarmee gemeenten en inwoners integraal inzicht krijgen in de staat van buurten en wijken. Of het nu gaat om hittestress, energiearmoede of de nabijheid van voorzieningen; de D-OmniTwin ontsluit versnipperde data via een interactief ‘Kompas’. De voorziening bouwt voort op de Fryslân Data Space en sluit aan op het landelijke Federatief Datastelsel. Hierdoor blijft data bij de bron, maar wordt deze maximaal bruikbaar voor beleid en dialoog. Door de dataspace-agnostische opzet en het gebruik van AI ontstaat een schaalbare, open source oplossing voor datagedreven gebiedsontwikkeling in heel Nederland.

3. AI-Ready Standaarden & CompliancePush

Initiatiefnemers: Geonovum, Kadaster, BZK

Beschrijving

Met dit project verbeteren we de implementatie en verhogen de adoptie van overheidsstandaarden. Dit doen we 1) door deze standaarden geschikt te maken voor AI-consumptie, zodat voldoen aan overheidsstandaarden structureel onderdeel kan worden van AI-ondersteunde softwareontwikkeling; en 2) door een systeem te introduceren voor het automatisch bijhouden van software bij wijzigingen in standaarden. We introduceren in dit project een AI readiness assessment kader en maken voor een aantal pilotstandaarden verschillende AI-hulpmiddelen. We toetsen in hoeverre dit AI-modellen helpt om standaarden correct te gebruiken. Ook bouwen we het CompliancePush systeem voor de proactieve doorvoering in software van wijzigingen in standaarden.

4. Een landelijk herkenbaar ingangsontwerp: samen uit het doolhof

Initiatiefnemers: Gemeente Heusden, Altena, Apeldoorn, Bergen op Zoom, De Fryske Marren, Hof van Twente, Lingewaard, Maashorst, ‘s-Hertogenbosch, Veendam, Drimmelen, Goes, Gooise Meren, Nissewaard, Raalte, Waadhoeke, Hardinxveld-Giessendam, Meerssen, Midden-Delfland, Wageningen, de VNG en 1stroom (Duiven & Westervoort)

Beschrijving

Inwoners ervaren gemeentelijke dienstverlening vaak als een doolhof. Ze weten niet wat er voor hen beschikbaar is of vinden niet wat ze nodig hebben. Gemeenten zijn nu ieder voor zich bezig met een nieuwe website of een nieuw gemeentehuis en worstelen met de vraag: hoe ordenen we ons aanbod zodat mensen de diensten makkelijk vinden?

Wat ontbreekt, is een bewezen standaard voor de ordening van diensten en naamgeving. De VNG en 21 gemeenten komen via co-creatie en gebruikersonderzoek tot de meest begrijpelijke ordening voor website, publiekshal én tot een hybride spreekplek waar AI en beeldbellen medewerkers beter ondersteunen. Het resultaat: een landelijk ingangsontwerp voor de 342 gemeenten, toepasbaar op alle startkanalen.

5. TITAAN

Initiatiefnemers: Het Waterschapshuis, RVO, RWS, STOWA, NEVSAT

Beschrijving

Overheden moeten dagelijks bijhouden wat er verandert in de buitenruimte: groeien watergangen dicht, verandert een perceel, verschijnt er een obstakel langs een vaarweg? Nu gebeurt dat handmatig en te laat. TITAAN (Topografisch Intelligent Terreinanalyse Algoritme Nederland) ontwikkelt een GeoAI Foundation Model: een open AI-systeem getraind op Nederlandse luchtfoto’s, hoogtekaarten en satellietbeelden dat veranderingen automatisch herkent, het eerste publieke model van dit type in Nederland.

Voor de burger: minder controles, een overheid die ingrijpt vóórdat problemen escaleren. Voor agrariërs: snellere subsidiebesluiten. Voor bedrijven: beter voorspelbaar beheer. Kleine gemeenten en natuurorganisaties zoals Natuurmonumenten profiteren mee, zonder zelf een GeoAI model te bouwen.

6. Freewheelen: de toegankelijke routeplanner

Initiatiefnemers: Gemeente Amsterdam, Gemeente Almere, NDW, VNG, Cliëntenbelang en VIP-groep

Beschrijving

Vrij bewegen door de stad is niet voor iedereen vanzelfsprekend. Voor rolstoelgebruikers kan één obstakel betekenen dat ze ergens niet kunnen komen. Freewheelen verandert dit met een routeplanner die routes personaliseert op basis van gebruikersvoorkeuren en ruwe kaartdata omzet in toegankelijke informatie. Samen met Cliëntenbelang en Europese Horizon-partners is een Minimum Viable Product (MVP) ontwikkeld en getest. De volgende stap is opschalen door de algoritmes open source te maken en toegankelijkheidsdata te standaardiseren met wegbeheerders. Zo bouwen gemeenten en ontwikkelaars direct voort zodat toegankelijkheid in de stad vanzelfsprekend wordt voor iedereen.

7. Persoonlijke Assistent

Initiatiefnemers: Belastingdienst en UWV

Beschrijving

Voor burgers zijn hun rechten en plichten complex. De persoonlijke assistent (PA) is een interactieve oplossing die burgers proactief duidelijkheid biedt over hun individuele situatie. Daarmee leggen we complexiteit waar die hoort: bij de overheid en niet bij de burger. Als voorbeeld nemen we pensionering. Na pensioen bestaat het inkomen vaak uit meerdere bronnen waarop regels niet altijd goed worden toegepast. Daardoor krijgen mensen achteraf soms onverwacht naheffingen. De PA combineert in één toegankelijke app eerdere innovaties zoals een wallet, gecertificeerde rekenregels en een AI agent. Deze app, lokaal op de telefoon, geeft zo vooraf duidelijkheid en desgewenst handelingsperspectief aan de burger.

8. De Mapping Assistant

Initiatiefnemers: Dimpact, Gemeente Emmen, Enschede, Groningen, Rotterdam, Zwolle

Beschrijving

Gemeenten stappen over op Common Ground: gegevens staan dan in open, gestandaardiseerde registers in plaats van opgesloten in oude systemen. Maar het omzetten van die data (datamigratie) kost nu veel tijd en is foutgevoelig, vooral door het handmatig maken van ‘mappings’ tussen verschillende datamodellen. In dit project ontwikkelen we een open-source Mapping Assistant als uitbreiding op de DataMigratieTool (DMT). Met AI worden mappings gecontroleerd en worden onderbouwde suggesties gedaan, waarbij de informatiebeheerder altijd beslist. Zo kunnen gemeenten sneller en met meer kwaliteit migreren, met minder afhankelijkheid van leveranciers.

9. Bouwblok voor Veilig Zakelijk Gegevensverkeer

Initiatiefnemers: KVK, RVO, NVWA, DICTU

Beschrijving

Ondernemers moeten nu vaak grote hoeveelheden papierwerk aanleveren voor vergunningen, subsidies of inspecties. Dit kost tijd, leidt tot fouten en vertraagt hun processen. De Business Wallet lost dit probleem op door bewijsstukken automatisch en veilig uit de ondernemerskluis op te halen en direct te delen met overheden zoals RVO, NVWA en gemeenten — voorzien van een echtheidszegel van de bron, bijvoorbeeld KVK. Hierdoor hoeft de ondernemer niet langer documenten te verzamelen en te uploaden, en kunnen overheden hun processen efficiënter en betrouwbaarder uitvoeren. NVWA, RVO, KVK en DICTU bereiden zich voor om deze manier van werken mogelijk te maken. Het functioneel concept dat in traject wordt ontwikkeld leidt tot meer efficiency bij hen.

10. Leer van Bezwaar

Initiatiefnemers: Gemeente Amsterdam, Gemeente Utrecht, Zwolle, Vereniging Juridische Kwaliteitszorg

Beschrijving

Leer van Bezwaar maakt bezwaren tot een structurele bron voor betere besluiten en dienstverlening. We ontwikkelen een herbruikbare, open‑source analysetool die bezwaren (vrije tekst) automatisch anonimiseert, labelt naar bezwaaronderwerpen en ‘rode draden’ zichtbaar maakt voor alle gemeentelijke zaakstromen (vergunningen, handhaving, subsidies, enz.). Door middel van Business Analytics kan worden gestuurd op de meeste impactvolle interventies. Met LLM‑ondersteunde trendanalyse wordt op een gedetailleerder niveau inzichtelijk op welke onderdelen van besluiten verbeteringen nodig zijn. De inzichten voeden vaste leercirkels met ketenpartners, zodat verbeteringen meetbaar worden en door verbeterde dienstverlening vermijdbare bezwaren afnemen.

11. Overheidsbreed Codeplatform

Initiatiefnemers: BZK, VWS, Logius, VNG, Kadaster, RWS, developer.overheid.nl

Beschrijving

Overheidsorganisaties slaan hun broncode op bij GitHub, een commercieel platform van Microsoft buiten de EU. Dit betekent dat de overheid afhankelijk is van een buitenlandse techgigant voor haar werkprocessen, veelal via individueel beheerde accounts. Dit project test of dat anders kan. We onderzoeken of Forgejo, een open source alternatief, ingezet kan worden als gedeeld platform voor overheidsorganisaties, draaiend op soevereine overheidsinfrastructuur. We testen een werkende pilotomgeving, met echte gebruikers, en onderzoeken we hoe deze te schalen naar een overheidsbrede GDI voorziening. De pilot begint met een kleine groep deelnemers en breidt gaandeweg uit. Resultaten worden openbaar gedeeld.

12. Eenmalige mutatieopsporing

Initiatiefnemers: Kadaster, Ministerie van VRO

Beschrijving

Vele overheidsorganisaties werken aan het verstevigen van het landelijke geo-datafundament. Bronhouders van basisregistraties BAG, BGT en BRT, waaronder gemeenten, Rijkswaterstaat, provincies, waterschappen en het Kadaster, houden gegevens over de fysieke leefomgeving actueel. Dit is een arbeidsintensief, grotendeels handmatig proces. De beschikbaarheid van databronnen zoals luchtfoto’s, satellietbeelden en hoogtedata is sterk toegenomen. GeoAI technieken, zoals beeldanalyse en change detection, zijn volwassen geworden. Dit project onderzoekt hoe deze technieken praktisch toepasbaar gemaakt kunnen worden binnen het werkproces van de basisregistraties, met als doel eenmalige (landelijke) mutatieopsporing en meervoudig gebruik.

13. Gedeelde patronenbibliotheek

Initiatiefnemers: Gemeente Rotterdam, Dimpact

Beschrijving

Gemeente Rotterdam, Den Haag, Nijmegen en Eindhoven gebruiken het Open Source Output Management Component (OMC) om berichten naar inwoners en ondernemers te sturen, zoals meldingen dat er een taak voor ze is of een vergunning is verleend. De logica hiervoor ligt vast in patronen: afspraken over wat er gebeurt bij een bepaalde situatie, bijvoorbeeld automatisch een bericht versturen bij een aanvraag of beslissing. Nu zitten deze patronen in het OMC zelf, waardoor aanpassingen traag zijn. In dit project ontwikkelen we een open patronenbibliotheek. Dit maakt het eenvoudiger om patronen te maken, delen en hergebruiken. Zo kunnen gemeenten sneller, consistenter en proactief communiceren en inwoners beter informeren.

14. AI Chatbot interbestuurlijke begrippenkaders

Initiatiefnemers: IPO, Geonovum, BIJ12

Beschrijving

Overheden staan voor grote ruimtelijke opgaven en hebben steeds meer behoefte aan eenduidige begrippen om data goed uit te wisselen en her te gebruiken. Het opstellen en onderhouden van begrippenkaders kost in de praktijk veel tijd en vraagt schaarse expertise. Tegelijk is de NL-SBB standaard inhoudelijk rijk, maar niet altijd eenvoudig toe te passen. Dit kan leiden tot verschillen in definities, vertraging en hogere beheerkosten voor overheden en ketenpartners. Met AI-ondersteuning kunnen begrippenkaders sneller, consistenter en kwalitatief beter worden ontwikkeld en kunnen gebruikers eenvoudiger vragen stellen over NL-SBB, wat de efficiëntie en samenwerking binnen de overheid vergroot.

15. Toegankelijk klantcontact

Initiatiefnemers: Rijksdienst Caribisch Nederland (RCN), Gemeente Den Haag, Openbaar lichaam
Bonaire

Beschrijving

Rijksdienst Caribisch Nederland (RCN) wil samen met Gemeente Den Haag en Openbaar Lichaam Bonaire een koppelvlak op basis van open standaarden realiseren tussen KISS en MiTel. Op deze manier willen we de samenwerking tussen Caribisch Nederland en Europees Nederland versterken. Het resultaat hiervan is dat inwoners van de BES eilanden dezelfde digitale dienstverlening via telefonie kanaal gaan krijgen dan in Europees Nederland. Door de integratie tussen een klantcontactregistratie en de telefooncentrale kan een medewerker een gesprek direct in KISS aannemen. Het project voegt daar veilige meertalige transcriptie aan toe in Nederlands, Engels, Spaans en Papiamentu. Zo hoeven inwoners hun verhaal minder vaak te herhalen.