Innovatie inspireert en maakt energie los. Dat blijkt ook weer tijdens de Demodag Digitale Overheid op 12 februari in de Fokker Terminal. Innovatieprojecten delen hun verhaal en tonen hun resultaten. Mark Vermeer (Juryvoorzitter Innovatiebudget) pleit voor minder versnippering en meer hergebruik: “Het is belangrijk dat innovaties het niveau van de individuele organisatie ontstijgen.”
Het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties organiseerde voor de vijfde keer deze Demodag, waar innovatie van digitale overheid centraal staat. Mark Vermeer, directeur Digitale Overheid bij BZK, opent de dag met een positieve kijk: “Wanneer ik met een innovatiebril naar het nieuwe Coalitieakkoord kijk, zie ik veel aanknopingspunten. Er is meer aandacht voor innovatie en digitalisering; de ambitie is groot voor Nederland als geheel, en ook voor de overheid.” Daarvoor staan de termen slagvaardiger en goedkoper centraal. “Dat kan alleen door te innoveren”, stelt hij.
Doe mee: Innovatiebudget 2026
Aandacht voor opschaling
Vermeer vindt het belangrijk innovaties in eerste instantie de ruimte te geven: “Je moet het vooral niet in de weg lopen.” Hij vertelt dat BZK verschillende beleidsinstrumenten heeft om innovatie binnen de digitale overheid te stimuleren, waaronder de zogenaamde ‘opschalingstickets’. Daarin werken verschillende overheidsorganisaties samen om over organisatiegrenzen heen innovaties in de digitale overheid verder te brengen. Vermeer wil dan ook de versnippering tegengaan. “Met 1600 overheidsorganisaties is het belangrijk dat innovaties het niveau van de individuele organisatie ontstijgen. Overheden kunnen meer gebruik maken van wat er in het ecosysteem beschikbaar is.”
Winst boeken met weerstand
Veel innovaties mislukken door weerstand. Maar volgens keynote-spreker Deborah Nas (hoogleraar en innovatie-expert) kunnen mensen die sceptisch zijn juist een inspiratiebron vormen voor jouw innovatieproject. Zorg dus dat je begrijpt waar hun weerstand vandaan komt. Mensen ervaren vaak ‘verliesperceptie’; ze focussen meer op wat ze verliezen, dan op wat ze winnen. Bij generatieve AI bijvoorbeeld is er de angst dat mensen daardoor minder goed gaan nadenken. Een geruststellend idee is overigens dat een soortgelijke angst er ook was bij de uitvinding van de boekdrukkunst: kunnen we dan nog wel zelf dingen onthouden?
“Elke innovatie heeft voor- en nadelen, het gaat om de balans tussen waarde en weerstand”, aldus Nas. De les die je kunt leren: “Maak van bestaande nadelen jouw voordeel en creëer daarmee waarde.” Of, zoals ze in haar boek beschrijft: ‘Design things that make sense’.
Uitgelicht: demo’s Innovatiebudget 2025
Op de Demodag laten alle 14 innovatieprojecten met Innovatiebudget 2025 hun demo’s zien en vertellen hun verhaal. Een kleine greep:
Minder burgers in de knel door machine leesbare wetgeving
We kennen allemaal de voorbeelden waarin wetten anders uitpakten dan was voorzien. Maar wat als op voorhand duidelijk is wat de werkelijke impact van wetswijzigingen is? Met het project ‘Minder burgers in de knel door machine leesbare wetgeving’ werken het ministerie van BZK en de VNG aan AI-toepassingen die helpen de gevolgen van nieuwe wetten op de uitvoering scherp te krijgen.
De zaal krijgt een kijkje in de AI-toepassing een wetswijziging doorvertaalt naar code. Zo’n machine uitvoerbaar formaat daarvan en van daarmee samenhangende wetgeving maakt het mogelijk te testen hoe de wijziging in de praktijk uitpakt: je kunt met testdata de uitvoering van de wet simuleren. Zo wordt tastbaar hoe wetten uitpakken voor specifieke gevallen en voor de hele populatie: wie komen er in de knel? Meer op over dit project vind je op Github.
SLIM: lokale impact multilevel player
Nieuw-West in Amsterdam en Heerlen Noord: 2 wijken waar vanuit het Nationaal Programma Leefbaarheid en Veiligheid extra in wordt geïnvesteerd om bewoners en bedrijven meer kansen te geven. De gemeentes werken samen met veel betrokken partnerorganisaties. Belangrijke vraag: hoe voorkom je dat het geïnvesteerde geld de wijk direct weer verlaat? Bijvoorbeeld wanneer voor een evenement een cateraar van buiten de wijk wordt ingeschakeld, of subsidie naar partijen buiten de wijk gaat. Meer lokale inkoop stimuleert de economische weerbaarheid in de wijk, maar ook het zelfvertrouwen, de sociale samenhang en de betrokkenheid van mensen. Wanneer het daarna weer wordt uitgegeven aan een andere ondernemer in de wijk, heeft het nog meer impact.
SLIM bouwt daarom een infrastructuur voor een lokaal betaalsysteem, waarmee lokale initiatieven zichtbaar worden, de inkoper ontzorgd wordt en het verdiende geld vaker rondgaat binnen de wijk. Zo biedt dit project hulp, maar vooral een infrastructuur waarmee mensen zichzelf en elkaar structureel en duurzaam kunnen helpen. Amsterdam past dit als eerste toe en deelt de ervaringen. Neem zelf een kijkje.
BronConnect
Europese initiatieven als Single Digital Gateway en eIDAS geven burgers en bedrijven makkelijk toegang tot digitale overheidsdienstverlening binnen de Europese Unie. Centraal idee is dat personen (burgers en bedrijven) zelf de regie hebben bij het delen van de persoonlijke gegevens die daarvoor nodig zijn. Nederlandse overheden moeten daarvoor gegevens digitaal beschikbaar stellen aan hun inwoners en aan andere overheden.
Initiatiefnemers VNG, Gemeente Rijswijk en Rotterdam ontwikkelen een veilige en betrouwbare oplossing voor die gegevensverstrekking vanuit gemeenten. Een uniforme oplossing ook, om te voorkomen dat gemeenten voor het delen van gegevens voor ieder kanaal een eigen oplossing moet implementeren. Met uniforme bronontsluiting wordt niet langer elke Europese verplichting apart opgelost, maar staat de bron zelf centraal. Al bestaande standaarden en functionaliteit worden daarbij hergebruikt. De demo laat ziet hoe een burger bij de gemeente Rijswijk eenvoudig zijn digitale geboortebewijs kan ophalen en ontvangen in zijn digitale wallet. En deze gegevens vervolgens kan delen met Europese overheidsorganisaties.
Vraag Innovatiebudget aan!
Vanaf maandag 2 maart 2026 kun je weer een aanvraag indienen voor het Innovatiebudget. Wil je een seintje zodra het formulier online staat? Schrijf je dan in voor de nieuwsbrief. Heb je andere vragen? Mail dan naar innovatiebudget@ictu.nl of sluit op 09 maart aan bij de online informatiesessie. Meer projecten die Innovatiebudget kregen vind je op het YouTube-kanaal.
