Raamwerk voor een Europese Digitale Identiteit
Je wilt een auto huren, een uitkering aanvragen of een verzekering afsluiten. Vaak moet je dan veel informatie en bewijsstukken aanleveren. De procedures zijn omslachtig. Je moet van alles bij elkaar zoeken. Dat kost veel tijd en moeite. Dit kan straks sneller, privacy-vriendelijker en veiliger.
De grondslag hiervoor is vastgelegd in de eIDAS-verordening. Deze verordening is in mei 2024 vernieuwd en speelt een grote rol in de digitale vooruitgang in Europa. Het bouwt voort op bestaande technologieën voor digitale identiteit en stelt strengere eisen aan gebruiksgemak, veiligheid en betrouwbaarheid. De verordening regelt dat burgers door middel van een EDI-wallet online toegang krijgen tot dienstverlening en gegevens digitaal kunnen delen.
Wat is een EDI-wallet?
Een EDI-wallet is een digitale tool, vaak een app op je telefoon. Hiermee kun je jezelf binnen Europa veilig online identificeren, inloggen en persoonlijke gegevens delen. Op die manier biedt de EDI-wallet toegang tot online diensten van zowel publieke als private organisaties. Ook kun je met een EDI-wallet elektronische handtekeningen zetten.
In deze wallet kun je verschillende persoonlijke gegevens opslaan. Denk aan persoonsgegevens uit het Basisregister Personen (BRP), zoals je naam en geboortedatum. Ook andere gegevens zoals diploma’s en vergunningen kun je op termijn opslaan in je EDI-wallet. Deze gegevens kun je vervolgens veilig online delen met overheden en bedrijven.
Wat deze wallet uniek maakt, is dat je niet meer gegevens deelt dan nodig is. Je kunt ook precies zien welke informatie je hebt gedeeld, met wie en waarvoor.
Voordelen voor burgers en dienstverleners
Voor burgers en dienstverleners biedt deze nieuwe manier van digitale interactie met organisaties meer controle, veiligheid en gemak.
Regie over eigen gegevens
Als gebruiker heb je zelf de regie over je eigen persoonlijke gegevens. Jij bepaalt welke gegevens je opslaat, wanneer je ze gebruikt en met wie je ze deelt. Je deelt nooit meer informatie dan nodig is voor een dienst. Bijvoorbeeld: je toont aan dat je in een bepaalde gemeente woont door alleen je woonplaats te delen in plaats van je gehele adres.
Gebruiksgemak
Een EDI-wallet is handig in gebruik. Processen die nu vaak alleen met papieren documenten mogelijk zijn, kunnen straks digitaal verlopen. Denk aan het huren van een woning. Nu moet je nog losse documenten verzamelen en opsturen. Dit kan straks direct en veilig, digitaal gedeeld worden via een EDI-wallet. Zonder meer gegevens te delen dan nodig en zonder papieren rompslomp.
Veel toepassingen worden getest via grote Europese proefprojecten. Deze projecten onderzoeken bijvoorbeeld het digitaal ondertekenen van contracten, het huren van een auto met een digitaal rijbewijs en het aantonen van beroepskwalificaties. Welke diensten uiteindelijk beschikbaar komen, hangt af van wat dienstverleners via de wallet willen aanbieden.
Voor dienstverleners maken EDI-wallets het eenvoudiger om klanten te identificeren en diensten aan te bieden. Zo kunnen ze tijd besparen op administratie, betrouwbare gegevens uit officiële bronnen ontvangen en de kans op fouten verkleinen. Zodra EDI-wallets beschikbaar zijn, moeten (semi-) publieke dienstverleners die vanaf eind 2026 accepteren als inlogmiddel. Voor private dienstverleners geldt deze verplichting vanaf eind 2027. Voor burgers is het gebruik van een EDI-wallet vrijwillig.
Gebruik blijft altijd vrijwillig
Wil of kun je de EDI-wallet niet gebruiken? De huidige diensten van overheden blijven beschikbaar via de gebruikelijke manieren. Een EDI-wallet biedt straks een nieuwe, extra manier om in te loggen met meer functies. EDI-wallets vervangen de bestaande mogelijkheden niet.
Veilig gebruik in heel Europa
Het Europese raamwerk voor Digitale Identiteit maakt het mogelijk dat je een EDI-wallet in alle EU-landen kan gebruiken. Dit geldt voor overheidsdiensten, grote online platforms en commerciële diensten die een sterke beveiliging vereisen. De eIDAS-verordening zorgt ervoor dat EDI-wallets en het stelsel eromheen overal in Europa moeten voldoen aan strenge eisen op het gebied van privacy en beveiliging. Zo kunnen gebruikers erop vertrouwen dat het gebruik van EDI-wallets in heel Europa veilig is.
Publieke NL-wallet
Elke lidstaat moet (volgens de herziene eIDAS-verordening) eind 2026 minstens één gecertificeerde EDI-wallet beschikbaar stellen. Voor burgers moet deze gratis zijn. De Nederlandse overheid ontwikkelt een nationale versie: de publieke NL-wallet. Deze is nog in ontwikkeling en komt later beschikbaar, omdat de benodigde nationale wetgeving (de uitvoeringswet) nog wordt voorbereid. De publieke NL-wallet moet een toegankelijke en betrouwbare digitale oplossing zijn voor alle gebruikers. Gebruiksvriendelijkheid, toegankelijkheid, privacy en veiligheid staan bij de ontwikkeling centraal.
Nederlandse EDI-stelsel
Nederland realiseert een EDI-stelsel dat invulling geeft aan het Europese raamwerk. Binnen dit Nederlandse EDI-stelsel kunnen op termijn ook private wallet-aanbieders toetreden. Net als de publieke NL-wallet moeten deze wallet voldoen aan de hoge eisen van de herziene eIDAS-verordening en de bijbehorende uitvoeringshandelingen op het gebied van veiligheid, betrouwbaarheid en privacy. Nationale wetgeving (de uitvoeringswet) is in voorbereiding om het EDI-stelsel, inclusief de publieke NL-wallet, in Nederland te laten werken. Naar verwachting wordt deze eind 2026 ter openbare consultatie aangeboden en daarna volgt het verdere wetgevingstraject.
Meer weten? Vragen of suggesties?
Bezoek edi.pleio.nl voor meer informatie over de ontwikkeling van het Nederlandse EDI-stelsel en de publieke NL-wallet. Hier vind je ook antwoorden op veelgestelde vragen. Heb je andere vragen of suggesties? Neem contact op via edi@minbzk.nl. Meer informatie over de LSP’s is te vinden op blsp.pleio.nl
