De Aanpak Levensgebeurtenissen doet momenteel in 4 regio´s een proef waarin Kamer van Koophandel (KVK), Belastingdienst en gemeenten samenwerken om ondernemers met geldzorgen te begeleiden naar ondersteuning. Hoewel de gemeente Nijmegen geen onderdeel is van de 4 proefsamenwerkingen, wordt hun aanpak wel gezien als voorbeeld van samenwerking in de regio. Samen met lokale fiscaal dienstverleners helpt de gemeente ondernemers met geldzorgen. Vaak hebben zij een administratieve achterstand.
Gijs van Well, Adviseur Ondernemerspunt Geldzorgen, en Kristian Peeters, Teamleider Vorderingen en Zelfstandigen, vertellen over hun ervaringen met de begeleiding van ondernemers met geldzorgen in Nijmegen.
De geldzorgen van ondernemers kunnen verschillende oorzaken hebben. Ze kunnen moeite hebben om hun administratie op orde te krijgen. Inkomsten kunnen tegenvallen waardoor betalingsachterstanden ontstaan, en kosten kunnen tegenvallen waardoor schulden dreigen te ontstaan of de schuldachterstand structureel wordt. Tot 2021 bestond er geen duidelijke regeling voor ondernemers met geldzorgen. Een ondernemer kon alleen een uitkering bij een gemeente aanvragen via de Bbz (Besluit bijstandsverlening zelfstandigen). “Maar niet iedere ondernemer komt hiervoor in aanmerking. Bovendien is het geen oplossing waar een ondernemer structureel mee geholpen is”, begint Peeters. “Veel ondernemers hebben een administratieve achterstand, waardoor onduidelijk is hoe groot het financiële probleem is. En wat er moet gebeuren om schulden niet verder te laten oplopen.”
Verplichting om ondernemers met geldzorgen te helpen
Sinds 2021 verplicht de Wet gemeentelijke schuldhulpverlening (Wgs) gemeenten schulden actief te signaleren en te zorgen dat inwoners met problematische schulden sneller hulp krijgen. “Omdat ondernemers ook inwoner zijn, hebben gemeenten sindsdien dus ook de verplichting om ondernemers met dit soort problemen te helpen”, zegt Van Well. “Vooral kleinere gemeenten weten vaak niet hoe ze invulling moeten geven aan deze verplichting. Er is weinig expertise bij zo’n gemeente.”
Veel ondernemers die in financiële problemen komen, proberen het eerst zelf op te lossen. Of gaan te rade bij collega-ondernemers. “De overheid wordt niet gezien als een logische partij om je zorgen neer te leggen”, aldus Peeters. “Zij is namelijk vaak ook een grote schuldeiser. Bovendien weten de meeste ondernemers niet dat gemeenten vanwege de Wgs inmiddels de plicht hebben om te helpen. Daardoor komen ze pas bij ons terecht als de schulden te groot zijn. Het is voor een gemeente echter wel belangrijk om de schade voor de toekomst zoveel mogelijk te beperken.”
Lokaal netwerk van fiscaal dienstverleners
Het uitgangspunt van de aanpak van de gemeente Nijmegen is om de drempel voor ondernemers zo laag mogelijk te houden, zodat er snel een oplossing kan komen. (Ex-)ondernemers met geldzorgen kunnen zich melden bij het loket Ondernemerspunt Geldzorgen (OPG) van de gemeente, zonder afspraak of intakegesprek vooraf. De kracht van dit loket is dat er niet gekeken wordt vanuit een regeling of afdeling. Er wordt proactief contact gelegd met andere betrokken partijen. Dit voorkomt onnodig leed, vertraging en tijdsverlies.
2 financieel experts doen een inventarisatie van de situatie en bepalen aan de hand van een quickscan wat nodig is voor de ondernemer. Zo krijgen ze snel een overzicht van de financiële situatie om daarna de vervolgstappen te bepalen. Dit voorkomt dat een ondernemer onnodig lang in onzekerheid zit. “Juist bij geldzorgen is tijd vaak een belangrijke factor”, aldus Van Well.
“In 8 van de 10 gevallen blijkt dan dat de administratie niet op orde is. We hebben afspraken gemaakt met een aantal fiscaal dienstverleners uit ons eigen netwerk, zodat ondernemers hun administratie op orde kunnen krijgen. Ze mogen een vast bedrag per achterstallig boekjaar factureren waarvoor ze de administratie afronden, een jaarrekening opstellen en de aangifte inkomstenbelasting en btw-aangiften doen. Als blijkt dat een ondernemer dit echt niet zelf kan, betaalt de gemeente de factuur.” Hiervoor heeft de gemeente een budget beschikbaar. “Dat betekent wel dat er in principe een jaarlijks plafond zit aan het aantal ondernemers dat we kunnen helpen”, vult Peeters aan.
Belangrijk: weten waar je aan toe bent
De constructie werkt vooral omdat alle partijen voordeel hebben. De ondernemer met problematische schulden hoeft niet naar het gemeentehuis, maar kan meestal terecht in de eigen wijk voor een consult. De fiscaal dienstverlener heeft garantie van werk en is verzekerd van betaling van zijn factuur – de gemeente staat daarvoor garant. En voor de gemeenten is het belangrijk dat bespaard wordt op langetermijnschade.
Ook de Belastingdienst is positief. Vaak is zij de grootste schuldeiser en heeft er belang bij dat de schuldbedragen niet verder oplopen. Inmiddels lopen er ook gesprekken met de Nederlandse Vereniging van Banken (NVB) over de verstrekking van bankgegevens of inzage in bankrekeningen. “Want met name bij ondernemers met abonnementen voor hun bankzaken, kan het een probleem worden om bij hun gegevens te komen als die abonnementen niet meer betaald worden”, sluit Van Well af.
5 tips voor gemeenten die ondernemers met problematische schulden willen helpen
1. Haal mensen in huis die de taal van ondernemers spreken.
2. Maak afspraken met een aantal fiscaal dienstverleners die de gemeente kan inzetten om ondernemers te helpen.
3. Zorg dat je zichtbaar bent: gemeente Nijmegen heeft campagne gevoerd voor het Ondernemerspunt Geldzorgen onder ondernemers.
4. Investeer in intern relatiemanagement. Het is nuttig als alle relevante interne afdelingen en collega’s bij de gemeente weten waar je mee bezig bent.
5. Bouw goede relaties op met externe partijen, zoals de Belastingdienst, externe schuldhulporganisaties, fiscaal dienstverleners, banken en andere ketenpartners.
