Wat gebeurt er als essentiële systemen langdurig uitvallen en desinformatie een crisis verergert? Tijdens de achtste Overheidsbrede Cyberoefening op 2 november oefenden overheidsorganisaties met zo’n scenario. Samenwerking en crisiscommunicatie stonden centraal.
De oefening speelde zich af in de fictieve gemeente Waaldam. Door sancties vanuit het land Solunara vielen verschillende IT-systemen uit. Medewerkers konden niet meer bij belangrijke applicaties. Ook ontstond wateroverlast door problemen met het rioolgemaal. Ondertussen kreeg de gemeente te maken met desinformatie.
Omgaan met onverwachte situaties
Het gemeentelijk crisisteam, onder leiding van burgemeester Ester Weststein van IJsselstein, moest de problemen aanpakken. Tegelijkertijd bogen 9 teams van overheidsorganisaties zich over het crisisscenario.
In 3 rondes kregen de deelnemers te maken met onverwachte ontwikkelingen en lastige dilemma’s. De nadruk lag op langdurige crises, communicatie met inwoners en het bestrijden van desinformatie. Ook was er aandacht voor de gevolgen van langdurige uitval voor onderling afhankelijke organisaties en systemen.
Leren van wat misgaat
Eric van der Burg, staatssecretaris van Koninkrijksrelaties en Slagvaardige Overheid, wees bij de opening op de noodzaak van gezamenlijk oefenen. “De vraag is niet of je te maken krijgt met een aanval, de vraag is wanneer.” Juist als niet alles volgens plan verloopt, valt er volgens hem veel te leren. “Ik wens jullie toe dat er dingen fout gaan, want juist daar leer je van. En je weet ook: een echte crisis gaat nooit zoals je geoefend hebt.”
Ook CIO Rijk Art de Blaauw stond na afloop stil bij de voorbereidingen op cybercrises. Hij wees op de rol van bestuurders en adviseerde organisaties hun essentiële systemen in kaart te brengen. Ook moeten ze weten welke back-upmaatregelen nodig zijn bij langdurige uitval.
Kijk de oefening terug
De Overheidsbrede Cyberoefening 2026 is terug te kijken via het platform (na registratie of inloggen).
Op 1 december vindt de masterclass Voorbereiden op de dreigingen van de toekomst plaats. Geïnteresseerden kunnen zich hiervoor aanmelden.
