De vaste Tweede Kamercommissie Digitale Zaken bestaat 5 jaar en dat werd begin september gevierd met een debat in Nieuwspoort in Den Haag. Het bestaan van de commissie is een erkenning van digitalisering als serieus politiek onderwerp. De NDS werd in Nieuwspoort genoemd als één van de mijlpalen in haar jonge bestaan.
Ter ere van het 5-jarig bestaan van de commissie Digitale Zaken keken 3 verschillende panels respectievelijk naar haar verleden, heden en toekomst. Op het podium ook politieke prominenten uit heden en verleden, waaronder oud-leden Kees Verhoeven en Hawre Rahimi, oud-staatssecretaris Zsolt Szabó en huidig commissielid Barbara Kathmann.
Digitalisering op de agenda
Verhoeven dacht hardop terug aan zijn tijd in de Kamer en hoe versnipperd de kennis over digitalisering toen was. “Voor elke wet die aan digitalisering raakte, waren meerdere Kamercommissies nodig voor de afhandeling.” Kennis van digitalisering was er überhaupt weinig in de politiek. Rahimi zei dat hij als ICT-ondernemer in de Kamer ging om het kennisniveau te verhogen. Dit volgens zijn motto: “Of ik hou mijn mond, of ik ga me ermee bemoeien.” Inmiddels staat digitalisering als onderwerp structureel op de parlementaire agenda. Wat niet betekent dat het doel van de commissie is volbracht: “We zijn nooit klaar,” aldus Rahimi. Verhoeven: “Digitalisering is een steeds nijpender thema geworden.”
Ontstaan NDS als mijlpaal
In 2019 werd een tijdelijke commissie digitale zaken ingesteld en in 2021 werd ze vast. De commissie kreeg 5 thema’s: Opkomende en toekomstige technologieën, Digitale grondrechten en data-ethiek, Digitale infrastructuur en economie, Online veiligheid en cybersecurity en Digitaliserende overheid en toezicht. Vorig jaar kwam daar digitale soevereiniteit bij als zesde thema. Liesbeth Holterman van Cyberveilig Nederland gaf een korte terugblik met cijfers. Zij concludeerde dat de commissie volwassen is geworden en nu meer over visie en strategievorming gaat dan over kennisopbouw.
Op de slide met mijlpalen stond de NDS in de kolom voor 2025. Szabó ging in op het ontstaan daarvan, tijdens zijn periode als staatssecretaris digitale zaken: “Met de NDS heb ik iets geprobeerd te doen aan de versnippering.” In 2024 kozen Rijk, provincies, gemeente, waterschappen en uitvoeringsorganisaties (Zbo’s) samen 6 prioriteiten. Dit zijn belangrijke thema’s die nog steeds de pijlers zijn onder de NDS. Szabó: “Het idee was dat we samen verder konden als 1 digitale overheid. En dat we, in al die samenwerkende organisaties, het geld kunnen vinden om te werken aan wat prioriteit heeft.” Hij herinnerde zich de week dat de NDS zou worden goedgekeurd en dat kort daarvoor het kabinet viel. “We zouden de goedkeuring hier in Nieuwspoort vieren.”
Focus, focus, focus
Szabó wil beslist niet op de stoel gaan zitten van de huidige staatsecretaris, maar is wel blij dat zij de NDS ook als een belangrijk instrument ziet. Het idee van de NDS klonk terug in zijn advies aan de vaste commissie Digitale Zaken: “Focus, focus, focus. Divergeer niet. Als je een mand hebt met duizend-en-één digitale activiteiten, dan vallen daar dingen uit. Focus en doe dat als 1 overheid. De NDS staat voor samen versnellen. Dat moet ook, want de wereld versnelt ook. De prioriteiten die wij in 2024 hebben gesteld, zijn nog steeds relevant. Val niet terug naar debatten over kleinere activiteiten.”
Grip terugpakken op digitalisering
Klein denken over digitalisering was aan Kathmann niet besteed. Zij pakte consequent de brede maatschappelijke context mee. Zoals de invloed van AI op de samenleving en de ontwikkelingen online die weerslag hebben op het stemgedrag van mensen. “Digitalisering – zoals AI – hoeft ons niet te overkomen, we kunnen het zelf bedenken en grip terugpakken.” Ook zij legde de nadruk op samenwerking. Niet alleen tussen overheden, maar ook tussen de overheid, de markt en de vele maatschappelijke organisaties die Nederland rijk is. “We hebben successen behaald door het samen te doen. Door krachten te bundelen en druk te zetten op de politiek. Zodat het kabinet voelt wat belangrijk is en daarin investeert.”
