TNO heeft in opdracht van het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties een rapport opgesteld. In dit rapport analyseert TNO de inzet van open en Europese taalmodellen binnen de Nederlandse overheid.
In de Nederlandse Digitaliseringsstrategie (NDS) is afgesproken dat de overheid meer regie wil nemen op het onderwerp AI. Onderdeel hiervan is het stimuleren van de inzet van open source of Europese generatieve AI-modellen door overheden. Dit is nodig om bijvoorbeeld technische flexibiliteit, transparantie, betrouwbaarheid, ethische verantwoording en digitale onafhankelijkheid te vergroten. De overheid wil een risicovolle strategische afhankelijkheid op het gebied van AI voorkomen. Het TNO-onderzoek bevat aanbevelingen die worden meegenomen in verdere visie- en beleidsvorming over het gebruik van generatieve AI-modellen binnen de overheid.
Begrip van ‘open’ en ‘Europese’ taalmodellen
Om het gebruik van open en Europese taalmodellen binnen de overheid te bevorderen is het nodig om eerst een duidelijk begrip te hebben van een aantal essentiële concepten. Denk bijvoorbeeld aan ‘open’, ‘open source’ en ‘Europese’ taalmodellen. Met name de term ‘open’ taalmodellen kan voor verwarring zorgen door de vele aspecten waarin een AI-model open kan zijn. Daarom stelt het onderzoek voor om op basis van de European Source AI Index en The Model Openness Framework openheid op verschillende gradaties vast te stellen. De 3 meest voorkomende zijn: closed source, open weights en volledig open.
Aanbevelingen voor verdere beleidsvorming
Uit de verkenning blijkt dat er bij de overheid behoefte is aan ondersteuning bij het maken van keuzes rondom de inzet van GenAI-modellen. Het onderzoek biedt hierin helderheid door de interactie tussen de criteria ‘Europees’ en ‘open’ te duiden. Een keuze voor Europese taalmodellen kan bijvoorbeeld gevolgen hebben voor de mogelijkheden op het gebied van openheid. Daarnaast geeft de verkenning ook een aantal aanbevelingen voor verdere beleidsvorming. Lees het hele TNO rapport.
